Wyrok TSUE z 10 września 2026 r. (C-510/25, “Adazik”) wskazuje, że prawo europejskie dopuszcza zarówno stosowanie teorii dwóch kondykcji jak i teorii salda – decyzja pozostawiona jest uregulowaniom państw członkowskich. Jednocześnie TSUE stwierdził, że wyrok w sprawie Lubreczlik wcale nie nakazał sądom stosowania teorii salda. Ponieważ zaś Sąd Najwyższy wielokrotnie wskazywał, że teoria salda nie ma żadnego umocowania w polskich przepisach i należy stosować wyłącznie teorię dwóch kondykcji, to dzisiejszy wyrok TSUE oznacza, że zwolennicy teorii salda utracili ostatni argument – prawo europejskie nie nakazuje bowiem stosowania teorii salda.
TSUE w wyroku stwierdził m.in.:
“41 Z orzecznictwa przypomnianego w pkt 38–40 niniejszego wyroku wynika, że z zastrzeżeniem zapewnienia uwzględnienia skutków restytucyjnego i odstraszającego wymaganych do zastosowania dyrektywy 93/13 oraz zasad równoważności i skuteczności, państwo członkowskie może co do zasady swobodnie wybrać sposób, w jaki zamierza zapewnić ochronę konsumenta zgodnie z wymogami tej dyrektywy.
42 W konsekwencji wspomnianej dyrektywy nie można interpretować jako zobowiązującej polskie sądy, by przyznawały pierwszeństwo stosowaniu teorii salda lub teorii dwóch kondykcji, gdyż wybór w tym zakresie należy do tych sądów, pod warunkiem że zapewnią one konsumentowi w każdym wypadku ochronę gwarantowaną mu przez prawo Unii.
43 W wyroku z dnia 19 czerwca 2025 r., Lubreczlik (C-396/24, EU:C:2025:460, pkt 44), na który powołał się sąd odsyłający, Trybunał wcale nie opowiedział się za jedną z dwóch rozpatrywanych teorii. Orzekł on jedynie, że art. 7 ust. 1 dyrektywy 93/13 należy interpretować w ten sposób, że stoi on na przeszkodzie orzecznictwu krajowemu, zgodnie z którym, w przypadku gdy warunek umowy kredytu uznany za nieuczciwy prowadzi do nieważności tej umowy, przedsiębiorca ma prawo żądać od konsumenta zwrotu całej nominalnej kwoty udzielonego kredytu, niezależnie od kwoty spłat dokonanych przez konsumenta w wykonaniu tej umowy i niezależnie od pozostałej do spłaty kwoty.
(…)
46 W tym względzie z orzecznictwa wynika, że choć państwa członkowskie są zobowiązane do ustanowienia w swoim prawie krajowym przepisów proceduralnych pozwalających na zapewnienie poszanowania prawa do zwrotu, które dyrektywa 93/13 gwarantuje konsumentowi, to jednak nie wynika z tego co do zasady obowiązek realizacji tego prawa do zwrotu poprzez dokonanie z urzędu przez sąd krajowy potrącenia [zob. podobnie wyrok z dnia 30 czerwca 2022 r., Profi Credit Bulgaria (Potrącenie z urzędu w przypadku nieuczciwego warunku umowy), C-170/21, EU:C:2022:518, pkt 44].
47 Z powyższego wynika, że dyrektywa ta – nie zobowiązując sądu krajowego do dokonania z urzędu potrącenia wzajemnych wierzytelności konsumenta i przedsiębiorcy – nie stoi co do zasady na przeszkodzie temu, aby sąd postąpił w ten sposób, jeżeli umożliwia mu to jego prawo krajowe, w tym konieczność przestrzegania wszelkich ewentualnie przewidzianych w tym prawie wymogów proceduralnych w zakresie potrącenia wierzytelności.”
Pełna treść orzeczenia: